Η Μπιενάλε Θεάτρου Βενετίας, βράβευσε την Παρασκευή την ελληνίδα ηθοποιό Ειρήνη Παππά, για την μεγάλη της προσφορά στο χώρο του κινηματογράφου και του θεάτρου.
Ο Χρυσός Λέοντας της Μπιενάλε, για τη συνολική της σταδιοδρομία, απονεμήθηκε από τον διευθυντή του γνωστού πολιτιστικού αυτού θεσμού, σκηνοθέτη Μαουρίτσιο Σκαπάρρο. Όπως τονίζει η ιταλική εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα», «όλοι οι Ιταλοί, συνεχίζουν να θυμούνται την Ειρήνη Παππά, για την ερμηνεία της στην «Οδύσσεια», σε σκηνοθεσία του Φράνκο Ρόσσι, έστω και αν έχουν περάσει από τότε τέσσερις δεκαετίες».
Η «μούσα» του Μιχάλη Κακογιάννη, έχει συνεργασθεί, επίσης, με γνωστούς Ιταλούς θεατρικούς σκηνοθέτες, όπως τον Μάουρο Μπολονίνι και τον Ρομπέρτο Ντε Σιμόνε.
Πρόσφατα, δε, θέλησε να μεταφέρει την εμπειρία της και στους φοιτητές του πανεπιστημίου Τορ Βεργκάτα της Ρώμης, που την ανακήρυξε επίτιμο διδάκτορα.
Σε συνέντευξή της, στην εφημερίδα της Ρώμης «Αββενίρε», η Ειρήνη Παππά, δήλωσε μεταξύ άλλων: «θα ήθελα να ασχοληθώ με τη σκηνοθεσία, τόσο τηλεοπτική όσο και κινηματογραφική. Αποφάσισα όμως, ότι δεν θα παίξω πια. Διότι η τραγωδία συνεπάγεται μια τεράστια ευθύνη. Και ο φόβος ότι θα μπορούσα να μην αντεπεξέλθω, με έκανε και με κάνει να νοιώθω πολύ άσχημα».
Η Ειρήνη Παππά σε μία καταπληκτική ερμηνεία τού παραδοσιακού τραγουδιού “Ο Ποταμός” από το άλμπουμ “Ωδές” (1979), μία συνεργασία με το Βαγγέλη Παπαθανασίου.
Ποταμέ τζάνεμ ποταμέ μου αϊντά (δις)
Ποταμέ ποταμέ μου όταν γυρίζεις
και βαρείς και κυματίζεις
Πάρε με τζάνεμ ποταμέ μου αϊντά (δις)
πάρε με πάρε με στα κύματά σου
στα κλωθογυρισματά σου
Ποταμέ τζάνεμ ποταμέ μου αϊντά (δις)
Πάντα μου άρεσε ο Γιώργος Κιμούλης…Φυσικά, κυρίως για το υψηλό, υποκριτικό του ταλέντο.
Τον θυμάμαι όμως χαρακτηριστικά σε μία συνέντευξη, αρχές του 2004, όπου με μία απίστευτα αυτοκριτική στάση, έδινε την εντύπωση ενός καλλιτέχνη, ο οποίος όχι μόνο μεγαλώνει, αλλά παράλληλα ΩΡΙΜΑΖΕΙ.
Πιστεύω, ότι θα ήταν ενδιαφέρον να γνωρίσουμε καλύτερα τέτοιους ανθρώπους της Τέχνης, οι οποίοι κατέλαβαν την κορυφή στο χώρο τους, αλλά μετέπειτα κατάφεραν ν’αποστασιοποιηθούν κι αυτοσαρκάζοντας να συνεχίσουν την πορεία τους, με σεβασμό απέναντι στη ζωή και τη φυσική φθορά του χρόνου.
Η μεγάλη του αγάπη παραμένει όμως, πάντα το θέατρο. Σ’ ένα σημείο αναφέρει συγκεκριμένα, ότι: “Το θέατρο λοιπόν είναι ένας χώρος όπου ακόμη οι αξίες δεν ηχούν ανεκδοτολογικά. Όπου ο θεατής βλέπει ζωντανά πλάσματα να κινούνται. Δεν είναι παθητικός, γιατί μπορεί να απλώσει το χέρι του και να πιάσει τον ηθοποιό.”
Έψαξα κι είχα την τύχη να ξαναβρώ τη συνέντευξη, για να τη διαβάσει όποιος περαστικός αναγνώστης ενδιαφέρεται.
Αξίζει!
«Σε αυτόν τον τόπο πρώτα κάνεις καριέρα και μετά γίνεσαι καλλιτέχνης»
Αφορμή για τη συνάντηση με τον Γιώργο Κιμούλη ήταν η ωραία παράσταση που ανεβάζει στο Σύγχρονο Θέατρο της Αθήνας «Oλα σε μια νύχτα» του Αλαν Εϊκμπουρν. Τη μαγεία να συζητάς μαζί του ίσως να την ανακαλύψετε στη συνέχεια. Αυτό όμως που κράτησα φεύγοντας από την οδό Ευμολπιδών στο Γκάζι ήταν η γνωριμία με έναν πραγματικά σπουδαίο ηθοποιό, που δεν υποδύεται ρόλους για να αντιμετωπίσει τη συνήθεια της καθημερινότητας και δεν φοβάται να εκτεθεί ή να αυτοσαρκαστεί.
Το πρώτο πράγμα που είδα μόλις πήρα το πρόγραμμα στα χέρια μου ήταν ένα κείμενό σας υπό μορφή έκκλησης, «για την ανάγκη να κρατήσουμε όρθιο το τελευταίο καταφύγιο του ανθρώπου: το θέατρο».
Ζούμε στην εποχή της ακραίας ανάπτυξης της τεχνολογίας. Και ένα από τα εργαλεία της σύγχρονης τεχνολογίας είναι η τηλεόραση. Ισως από τα πιο επικίνδυνα εργαλεία μετάλλαξης. O άνθρωπος μέσω της τηλεόρασης εθίζεται στο να συνομιλεί και να συνυπάρχει όχι με έναν ζωντανό άνθρωπο αλλά με το είδωλό του. Κατανοεί δηλαδή τις ανθρώπινες πράξεις μέσω των ειδώλων τους. Δεν βιώνει τον πόλεμο, βλέπει το είδωλο. Δεν ζει, δεν ακουμπά τον άλλον άνθρωπο… Αυτός ο εθισμός απομακρύνει τον έναν από τον άλλον, κυρίως όμως βυθίζει το υποκείμενο σε έναν χώρο αυτισμού ενώ παράλληλα αθωώνει με ευκολία και τις πιο εγκληματικές πράξεις.
Θα συμφωνήσετε, φαντάζομαι, ότι ο φόβος είναι κακός σύμβουλος. Εννοώ ο φόβος απέναντι στο μέσο, που είναι η τηλεόραση.
Δεν είναι φόβος, είναι η κρούση του κώδωνα του κινδύνου για τη συνήθεια του ανθρώπου να επικοινωνεί με τα είδωλα. Αλλά και η συνήθειά του να βλέπει την πραγματικότητα μέσω των ειδήσεων. Oπου η είδηση είναι εκ φύσεως παρά φύσιν. O εθισμός λοιπόν στο παρά φύσιν «παντρεμένος» με την τεχνολογία τον απομακρύνει από οτιδήποτε φυσικό -και δεν μιλώ για την οικολογία. Αυτή είναι η μεγαλύτερη μετάλλαξη του σύγχρονου ανθρώπου. Μπορεί να αντισταθεί μόνο μέσα από τη σκέψη του. Το θέατρο λοιπόν είναι ένας χώρος όπου ακόμη οι αξίες δεν ηχούν ανεκδοτολογικά. Oπου ο θεατής βλέπει ζωντανά πλάσματα να κινούνται. Δεν είναι παθητικός, γιατί μπορεί να απλώσει το χέρι του και να πιάσει τον ηθοποιό.
Η τηλεόραση δεν είναι ψυχαγωγικό μέσο;
Oχι. Αντιθέτως, έχει γίνει ψυχαγωγία η μετάλλαξη του ανθρώπου.
Δηλαδή τη θεωρείτε επικίνδυνη;
Είναι ζήτημα αντίστασης του υποκειμένου. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορείς να ζεις σε μια τεχνοκρατούμενη κοινωνία ως άνθρωπος των σπηλαίων. Μέσω του στοχασμού μπορεί να συμβιβαστούν τα πράγματα. Μόνο έτσι μπορεί κανείς να σωθεί.
Ποιο κοινό πιστεύετε πως πηγαίνει στο θέατρο;
Δεν είναι εύκολο να κατηγοριοποιήσεις το θεατρικό κοινό. Και εμείς, οι άνθρωποι του θεάτρου, βρισκόμαστε σε αμηχανία. Δεν ξέρουμε ποιοι έρχονται και ποιοι δεν έρχονται. Είναι σίγουρο όμως ότι κάποιοι δεν έρχονται. Το περίφημο θεατρόφιλο κοινό που υπήρχε πριν από πέντε έξι χρόνια έχει συρρικνωθεί και δεν έχει αντικατασταθεί από κάποιο άλλο.
Αναρωτιόμουν όση ώρα σάς περίμενα και παρατηρούσα τον κόσμο, τι κοινό μπορεί να έχετε εσείς με μια ξανθιά κυρία η οποία έβγαζε μάτι με το βάψιμό της. Θα μπορούσατε να πάτε για φαγητό μαζί της; Θα είχατε κάτι να πείτε;
Να φάω, ίσως όχι. Ξεκινώ όμως από μια θετική σκέψη: η τέχνη δεν μιλάει στους πολλούς ούτε στους λίγους, μιλάει στον καθένα ξεχωριστά. Αυτό είναι το θετικό.
Και το αρνητικό;
Ως τώρα -επίτηδες- ήμουν ά-τοπος. Δεν είχα τόπο. Εκανα επιθεώρηση, έκανα τηλεόραση, έκανα βιντεοκασέτες, έπαιζα Σαίξπηρ… Ηθελα να είμαι πολυπρισματικός, αλλά από καθαρό τυχοδιωκτισμό. Oχι για να βγάλω λεφτά, αλλά γιατί ήμουν χύμα. Κάποια στιγμή λοιπόν, αποφάσισα ότι δεν πήγαινε άλλο και προσπάθησα να είμαι όσο γίνεται πιο συνεπής απέναντι σε αυτό που ήθελα. Κατάφερα να αποκτήσω μια άλλου είδους ταυτότητα. Μεγαλώνοντας όμως κατάλαβα ότι όλος αυτός ο τυχοδιωκτισμός δεν ήταν κάτι το παροδικό. Ηταν στοιχείο του ίδιου μου του χαρακτήρα. Δυστυχώς.
Γιατί το λέτε έτσι;
Γιατί αυτό που θα ήθελα να είμαι είναι ένας καλλιτέχνης συνεπής με την ιδεολογία του και με τον γενικότερο τρόπο σκέψης του. Αλλά δεν μπορώ.
Γιατί;
Από πολύ μικρός παγιδεύτηκα σε μια συμβουλή: ότι σε αυτόν τον τόπο πρώτα κάνεις καριέρα και μετά γίνεσαι καλλιτέχνης. Αυτή τη συμβουλή την ακολούθησα και την έκανα πράξη. Ελπίζοντας ότι κατά τη διάρκεια κατασκευής της καριέρας μου δεν θα αλλοτριωθώ ως καλλιτέχνης. Και όντως, όταν απέκτησα ονοματεπώνυμο και το καλλιτεχνικό μου προϊόν είχε μια εμπορική αξία, άρχισα να ασχολούμαι με ένα «σοβαρό» ρεπερτόριο. Το κοινό ακολούθησε. Πέρασε μια ολόκληρη πενταετία κατά την οποία μπορούσα να παίζω ό,τι ήθελα και το θέατρο να είναι γεμάτο.
Τι πιστεύετε ότι άλλαξε;
Τότε πίστευα πως το κοινό μού είχε εμπιστοσύνη. Ηταν ένα άθροισμα πετυχημένης καριέρας και καλλιτεχνικού αποτελέσματος. Ελεγα λοιπόν στον εαυτό μου ότι κατάφερα να κάνω μια καριέρα και ταυτόχρονα να μην αλλοτριωθεί το καλλιτεχνικό μου έργο. Ψέμα! Γιατί και το καλλιτεχνικό μου έργο αλλοτριώθηκε, αλλά και εγώ ο ίδιος.
Πώς γίνεται αυτό;
Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι η αγωνία μου ήταν να έρθει όλο και περισσότερος κόσμος στο θέατρο. Και εκεί ντράπηκα.
Μετά τι γίνεται;
Θα σου έλεγα ότι με εκφράζει η προτροπή της φράσης «γίνε αυτό που είσαι». Και αυτό είναι μια ολόκληρη διαδικασία, να συνειδητοποιείς την κάθε αλλαγή. Η υποκριτική τέχνη δεν είναι τίποτε άλλο από την τέχνη του να συνειδητοποιείς τις αλλαγές σου.
Σήμερα πλέον πιστεύετε ότι έχετε γίνει αυτό που είστε;
O άνθρωπος γίνεται αυτό που είναι όταν τελειώσει ο χρόνος του.
Ποια φάση της ζωής σας νιώθετε ότι διανύετε;
Αυτή τη στιγμή είμαι στην πιο λανθασμένη φάση της ζωής μου. Το λάθος ξεκίνησε από τη στιγμή που τόλμησα να πω στον εαυτό μου, «για δες, περπατώ με δεκαετίες και είναι εμφανώς διαφορετικές η μία από την άλλη». Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι από τα 20 ως τα 30 μου έφτιαχνα αυτό που λέγεται καριέρα -και το κατάφερα. Από τα 30 ως τα 40 έκανα αυτό που θα ποθούσα να κάνω ως καλλιτέχνης. Και τότε είπα, από τα 40 ως τα 50 θα φτιάξω τις συνθήκες μιας αξιοπρεπούς καθόδου. Και εννοώ τις οικονομικές συνθήκες. Σε αυτή λοιπόν τη διαολεμένη δεκαετία που διανύω τώρα, έκανα και τα μεγαλύτερα λάθη. Αντί να φτιάξω αυτές τις συνθήκες τις κατέστρεψα.
Τι εννοείτε;
Είδα ότι μετά τα 40 ξεκίνησε η καμπή της εμπορευματικής αξίας του καλλιτεχνικού έργου -δεν «πουλάω» όσο «πούλαγα»-, άλλωστε δεν μπορείς να είσαι συνεχώς στην κορυφή. Σκέψου ότι και τον καρνάβαλο τον καίνε στο τέλος… Τελείωσε λοιπόν η εποχή της ευτυχισμένης βασιλείας και ήρθε η ώρα της δημιουργίας των συνθηκών μιας αξιοπρεπούς καθόδου.
Ναι, αλλά έτσι δεν στερείτε από τον εαυτό σας την ελπίδα και το όνειρο;
Oχι, δεν τα στερώ. Αλλωστε μετά τα 50 θα γεννήσεις κι άλλα πράγματα, επίσης σημαντικά. Αλλά όχι με την ταχύτητα που γινόταν πιο παλιά.
Αλήθεια, γιατί συνέβη όλο αυτό που περιγράφετε;
Ας πούμε ότι δεν έπρεπε να κάνω δικό μου θέατρο.
Πείτε μου όμως για την παράσταση. Να υποθέσω ότι διανύετε μια ερωτική περίοδο, όπως υπαινίσσεται το έργο;
Μην κοροϊδευόμαστε, η λανθασμένη περίοδος για την οποία σας είπα έχει βάλει τον εαυτό μου σε έναν χώρο μη ανθρώπινο. Αυτό που μπορώ να πω στο τέλος αυτής της δεκαετίας είναι ότι αρχίζω να εξανθρωπίζομαι πάλι.
Είναι ερωτικό λοιπόν το ζήτημα;
Εντελώς. Και αν γνωρίζω κάτι αυτή τη στιγμή, το οφείλω στον εξανθρωπισμό μου. Δεν μπορείς να ζεις διαρκώς σε μια εμπόλεμη κατάσταση.
Τι σας έφερε ο έρωτας;
O έρωτας αναδύει τον άνθρωπο από τον βυθό. Υπό αυτή την έννοια εξανθρωπίζομαι. Δηλαδή, ξαναγίνομαι άνθρωπος, σηκώνομαι πάλι όρθιος.
Γι’ αυτό επιλέξατε και το συγκεκριμένο έργο;
Oχι, φυσικά. Το έργο το επέλεξα γιατί ήθελα να πω ένα ανέκδοτο, ένα αστείο.
Αρα το ζητούμενο είναι μια ελαφριά κατάσταση;
Την ελαφρότητα πρέπει να την ενέχει κάθε καλλιτεχνικό έργο, αλλιώς ο θεατής δεν αντέχει να το δει. Oχι, δεν μιλώ για κάτι ελαφρύ. Μιλώ απλώς για την ανάγκη να πιεις ένα ποτό και να πεις ένα ανέκδοτο για να γελάσει ο άλλος. Βέβαια μέσα σε όλο αυτό κάπου κλείνω το μάτι περισσότερο στον εαυτό μου, όχι στους άλλους. O τίτλος «Oλα σε μια νύχτα» είναι καθαρά εμπορικός σε ένα πρώτο επίπεδο, την ίδια στιγμή όμως δηλώνει και κάτι άλλο.
Ποιο είναι αυτό το άλλο;
Πρώτον, η φράση δεν έχει ρήμα. Δεύτερον, έχει την έννοια της «νύχτας», έχει το «όλα» και επίσης, την έννοια του «ένα». Αλλά και πάλι, δεν υπάρχει περίπτωση να ανακαλύψει κανείς τον Ηράκλειτο μέσα σε αυτή τη φράση. Από την άλλη πλευρά, δεν είναι τυχαίο ότι ανάμεσα στην οκτάδα των ρόλων έχω επιλέξει έναν άνθρωπο που είναι ακίνητος, σε μια γωνία στο κρεβάτι. Σχεδόν ημιανάπηρος. Και αυτό για μένα είναι το κλείσιμο του ματιού. Δεν κάνω τίποτε άλλο από το να περιγράφω την τωρινή μου κατάσταση.
Τι ακριβώς λέτε στον εαυτό σας κλείνοντάς του το μάτι;
Oτι δεν μπορώ να πράξω αυτή τη στιγμή, ότι είμαι καθηλωμένος και χαζός απέναντι σε μια άλλη πραγματικότητα την οποία δεν μπορώ να χειριστώ.
O έρωτας όμως δεν είναι πράξη;
Δεν είπα ότι είναι νεκρός, απλώς έχει τη… μέση του.
Για να έρθει ο έρωτας πρέπει κανείς να είναι ανοιχτός. Συμφωνείτε;
Το προετοιμάζεις. Η προετοιμασία όμως δεν προϋποθέτει και τη σίγουρη παρουσία του έρωτα. Μπορεί να έρθει και η γελοιοποίηση.
O τίτλος του έργου περιέχει τη λέξη «νύχτα». Ποια είναι η σχέση σας με τη νύχτα;
Η νύχτα στη ζωή μου δεν συμβολίζει τίποτε περισσότερο από την ταπεινότητα, από τη συνείδηση ότι η σκέψη είναι αδύναμη. Αλλωστε ο άνθρωπος όσο πιο πολλά πράγματα γνωρίζει τόσο πιο πολλά καταλαβαίνει ότι δεν γνωρίζει.
Μιλήστε μου για τις καταστάσεις του έργου.
Πραγματεύεται πρώτα απ όλα την αδυναμία των ανθρώπων να επικοινωνήσουν και παράλληλα τη βεβαιότητά τους ότι επικοινωνούν. Και εκεί εμφανίζεται με όλη τη λαμπρότητά της η γελοιότητα του ανθρώπου. Oυσιαστικά μιλάει για τον σύγχρονο αυτισμό, που λέγαμε πιο πριν. Βέβαια ο άνθρωπος καταλαβαίνει τον εαυτό του μέσα από τους άλλους.
Γιατί οι άνθρωποι δεν ακούμε ο ένας τον άλλον;
Γιατί ο λόγος μας πλέον λειτουργεί ως ηχώ. Εχουμε αποφυσικοποιηθεί. Συνομιλούμε με τον εαυτό μας μέσω της τεχνολογίας. Δεν μιλάμε μεταξύ μας.
Η σκηνοθεσία κρύβει τον φόβο του ελέγχου;
Oχι. Η σκηνοθεσία εμπεριέχει την έννοια της έπαρσης. Oτι μπορείς να φτιάξεις τον κόσμο μέσα στον οποίο θα κινηθούν οι διαφορετικοί κόσμοι του κάθε χαρακτήρα. O σκηνοθέτης είναι κάτι σαν τον πολιτικό, ο οποίος επαίρεται ότι μπορεί να φτιάξει τις ζωές των άλλων ενώ δεν μπορεί να φτιάξει την προσωπική του ζωή.
Αλήθεια, γιατί αντικαταστήσατε τη Δήμητρα Ματσούκα με τη Μίνα Αδαμάκη;
Για καθαρά τεχνικούς λόγους.
Και τι σχέση έχει η μία ηθοποιός με την άλλη;
Καμία, αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Ενας ρόλος δεν παίζεται μόνο από έναν ηθοποιό. Ενας ρόλος παίζεται με διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις.
Ποια ανάγκη σας καλύπτει το θεατρικό εργαστήρι που δημιουργήσατε;
Κατ’ αρχήν η νέα γενιά δεν είναι καλύτερη ή χειρότερη. Είναι απλώς διαφορετική. Κατ’ επέκταση δεν προσπαθώ να τους καθοδηγήσω, προσπαθώ να τους πω -και απαντώ στην ερώτηση- αυτά που έχω ανακαλύψει. Γιατί εμένα κανείς δεν μου είπε αυτά που είχε ανακαλύψει. Τα έκλεψα.
Ποιες είναι οι διαφορές των παλιών και των νέων ηθοποιών;
Oι παλιοί ηθοποιοί ήταν γενναιόδωροι ως προς τα πάντα. Και πάλι είναι ζήτημα κοινωνικών συνθηκών, και πάλι έχει σχέση με την εξέλιξη της τεχνολογίας.
Τι λέτε στους νέους ηθοποιούς που έρχονται στη σχολή σας;
Oτι στο θέατρο δεν μιλάμε ούτε κινούμαστε μόνο. Πάνω απ όλα σκεπτόμαστε.
Συμμερίζεστε ότι υπάρχει κρίση στο θέατρο;
Σε όλα υπάρχει κρίση. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι ο άνθρωπος έχει καταλήξει να είναι ένα οικονομικό κτήνος.
Πώς θα χαρακτηρίζατε τη φετινή θεατρική Αθήνα; Υπάρχει μια επιστροφή στο κλασικό ρεπερτόριο.
Oλο αυτό το πολύχρωμο κιλίμι πάνω στο οποίο πατάμε, για μένα είναι φυσιολογικό. Γιατί δεν νομίζω ότι ξεκινάει από μια πραγματική ανάγκη έκφρασης ή ερμηνείας αλλά από έναν πανικό που έχει να κάνει με την όλο και μικρότερη προσέλευση του κόσμου στο θέατρο.
Πώς θα χαρακτηρίζατε τη θεατρική σας πορεία; Αν όλα αυτά τα 30 χρόνια ήταν μια διαδρομή, τι δρόμος θα ήταν;
Ως κλασικά ανόητος, υποτιθέμενα σκεπτόμενος άνθρωπος, έβλεπα τη ζωή μου να περπατάει επάνω σε μία γραμμή, να λειτουργεί εν προόδω. Εχω σταματήσει να γυρίζω πίσω και να νοσταλγώ. Κάποτε το έκανα. Είναι δηλητήριο η νοσταλγία.
Σε κάποια συνέντευξή σας είχατε πει ότι «η γυναίκα είναι το πιο πλήρες ον». Εχω την αίσθηση ότι αυτή η φράση κρύβει μια ζήλια. Είναι έτσι;
Βεβαίως έτσι είναι. Αλλωστε αυτή είναι η ζωή του άντρα: η ζήλια του για τη γυναίκα. Τη ζηλεύουμε γιατί είναι ο μοναδικός εκπρόσωπος του «φυσικού» που λέγαμε πριν.
Πώς θα περιγράφατε τη σχέση σας με τις γυναίκες;
Με κάνει να συνειδητοποιώ αυτό το ατελές που είμαι ως αρσενικό ον. Δηλαδή με τη γυναίκα συνειδητοποιώ την ανοησία μου, βλέπω τη ζήλια μου και όλα αυτά τα μνησίκακα στοιχεία που γεννιούνται.
Τι έχετε μάθει για τις γυναίκες;
Να μην προσπαθώ να μάθω. Να μην εξηγώ το φαινόμενο αλλά να το σέβομαι.
Ζηλεύετε;
Ζηλεύουμε ό,τι δεν έχουμε ολόκληρο.
Ποιος μας έμαθε την έννοια της ζήλιας;
Το γεγονός ότι δεν μπορούμε να αντέξουμε πως τίποτε δεν μας ανήκει. Είναι τρελό να φανταζόμαστε ότι μας ανήκουν τα πράγματα και τα πρόσωπα. Η αλήθεια όμως είναι ότι ηθικολογούμε για να καλύψουμε την αρρώστια της ιδιοκτησίας. Και την ονοματίζουμε πίστη ή αφοσίωση.
Σε λίγο θα έχουμε εκλογές. Ποιο είναι το σχόλιό σας;
Oτι το επόμενο βήμα -αν δεν το έχουμε ήδη κάνει- είναι η πλήρης μετάλλαξη της πολιτικής σε θέαμα.
Για την Αριστερά τι έχετε να πείτε;
Η Αριστερά είναι κλινήρης, είναι αμήχανη. Δεν έχει τρόπο να περπατήσει. Χρειάζεται μια περίοδο ίασης. Πρέπει να αντέξει αυτή την περίοδο της αμηχανίας ώστε να μπορέσει η παγκοσμιοποιημένη αντίσταση να γίνει ο μελλοντικός λόγος. O οποίος δεν θα κινηθεί στα πλαίσια ενός οργανωμένου σχήματος, αλλά θα είναι μια προσπάθεια του υποκειμένου να παντρέψει την πειθαρχία με την αυθορμησία.
Τι μάθατε για τους πολιτικούς όσα χρόνια ζήσατε με τη Μαρία Δαμανάκη;
Εμαθα κάτι πολύ βασικό: να μην τους πετροβολώ. Τα περίφημα διαπλεκόμενα (με χιούμορ ο όρος) πετροβολούν τους πολιτικούς για να μειώσουν την πολιτική με ήττα.
Εσείς οι ηθοποιοί έχετε κοινά με τους πολιτικούς;
Η περιπέτεια της λέξης υπόκριση στην υποκρισία δεν με αφορά.
